Voor onze ‘Sociale Brievenbus’ in het project ‘Veel Begint Bij Luisteren’ gingen wij in gesprek met Arlette De Lombaert, al 46 jaar huisarts in Herzele, voormalig lid van het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst en gemeenteraadslid en grote fan van ’t Uilekot. Vanuit haar dagelijkse praktijk ziet ze hoe maatschappelijke thema's als onderwijs, huisvesting, integratie en dienstverlening het leven van mensen bepalen.
Ruth: Zijn er van de thema’s die wij hier vooropstellen, dienstverlening – integratie – huisvesting - onderwijs, thema’s die jou aanspreken, waar jij wil op reageren?
Arlette: Absoluut, ik ga starten bij onderwijs. Ik heb heel veel patiënten met een migratieachtergrond, die al dan niet de Belgische nationaliteit hebben, en wat me daar opvalt is hoe snel die kinderen Nederlands kunnen. Dat is de verdienste van onze leerkrachten. Zij investeren enorm veel energie om elk kind mee te krijgen. Ik heb heel vaak Afrikaanse ouders, die enkel frans kunnen, maar hun kinderen antwoorden mij in het Nederlands. Ik kan natuurlijk ook wel Frans, en ik ben nogal rap om dan ook in het Frans te praten. Maar ik stel de vragen in het frans, en de kinderen antwoorden mij in het Nederlands.
Ruth: Denk je dat er een groot verschil is tussen het onderwijs in grotere steden en het onderwijs hier, in de meer landelijke gemeenten en kleinere steden?
Arlette: Dat denk ik zeker. Hier in Herzele zijn de anderstalige leerlingen in de klasgroep in de minderheid. Dus de grote groep spreekt Herzeels, Vlaams, ABN. Terwijl er in de grotere steden nu al veel scholen zijn waar het merendeel van de leerlingen anderstalig is. Ik denk dat dat veel moeilijker is. Ik zie dat er heel veel mensen van Brussel, of mijn Afrikaanse buren bijvoorbeeld die van Aalst komen, naar een kleinere gemeente komen voor hun kinderen, die hier veel sneller Nederlands leren dan in een stad. Ook voor de leerkrachten lijkt het me haalbaarder om Nederlands aan te leren als je maar 2 of 3 of 4 anderstalige leerlingen hebt, dan wanneer het grootste deel van je klas anderstalig is.
"
Ruth: Het recht op een veilige en behoorlijke woning, in een gezonde en betaalbare omgeving is een erkend mensenrecht. Wordt huisvesting een probleem?
Arlette: Het tekort aan sociale woningen is een probleem op elk niveau: Vlaams, Belgisch én Herzeels. Schandalig ook dat de renovatie van de sociale woningen aan het station zo lang heeft moeten duren. Eén kant van de straat werd ondertussen afgewerkt. Renovatie zou normaal gezien heel snel moeten kunnen gaan. Als de wil er is. Dat waren allemaal woningen die niet beschikbaar waren. Mensen stonden op de 200ste plaats op de wachtlijst hé. Het probleem is ook wel dat het dikwijls over grote gezinnen gaat, ze hebben bijvoorbeeld een woning met drie slaapkamers nodig, dat is niet evident.
En dan ook het gekende riedeltje: ah, die vreemdelingen zullen wel direct een huis krijgen… Dat is niet zo, die staan evengoed op de wachtlijst.
Ruth: Ik heb ook de indruk dat naast de sociale woningnood, huisvesting in het algemeen, bijvoorbeeld naar jonge mensen toe, alsmaar moeilijker wordt en verschrikkelijk duur.
Arlette: Mensen die geen steun hebben van thuis geraken er niet meer. Ik moet wel zeggen: de eisen die jonge mensen vandaag stellen liggen veel hoger dan bij ons vroeger. Toen wij indertijd ons huis kochten hebben we een paar jaar op de ruwe beton, met een goedkoop tapijtje erover, gespaard voor een nieuwe vloer.
Ruth: De laatste jaren zien we ook in Herzele veel meer kleur in het straatbeeld. Dat roept vaak emotie op. Merk jij daar iets van?
Arlette: De meeste inwijkelingen hier in Herzele komen volgens mij vooral naar hier om hun kinderen weg te trekken uit de Brusselse context. Ze zoeken een veilige omgeving en goed onderwijs. En dan krijg je eerst Denderleeuw en Aalst en dan komen ze hier terecht hé. En ja, aan het station in Zottegem wordt er af en toe al eens gevochten. Hier in Herzele gelukkig nog niet. Uiteindelijk is er hier echt heel weinig criminaliteit. Maar soms denk ik dat de Vlaming diep van binnen een klein beetje racist is. In mijn wachtkamer zit altijd wel een of andere donkerder gekleurde mens. Bij mij durven ze daar echter geen commentaar op te geven, want ze weten dat ik ze dan buitengooi. Soms krijg ik wel eens de opmerking: "ze verstonden mij niet want ze spraken Frans". Dat vind ik dan ook wel jammer. Integratie begint volgens mij daar, bij taal.
En daarnaast leven de verschillende gemeenschappen ook nog teveel naast mekaar. We ontmoeten mekaar te weinig.
Ruth: Nog een laatste vraag, over de, al dan niet, sociale dienstverlening. Merk je daar grote veranderingen op, positief of negatief?
Arlette: Ik vind dat ons OCMW hier in Herzele echt goed werkt. Daar zijn ze echt wel begaan met de mensen.
Echter qua dienstverlening, iets wat ik als dokter echt als een dieptepunt ervaar, is dat mutualiteiten hier geen kantoor meer hebben. Dat vind ik echt een gemis. De mensen moeten nu naar Zottegem, op afspraak. Of je krijgt een online administratieve lijdensweg. Je hebt ook mensen die geen kinderen hebben die hen daarmee kunnen helpen, of geen smartphone of computer.
Ik heb dat laatst zelf meegemaakt met een document voor arbeidsongeschiktheid. Ik had 1 hokje te veel aangekruist, en mijn patiënt kreeg onmiddellijk het bericht: geen uitbetaling! En echt waar, ik heb dat voor de arbeidsrechtbank moeten trekken om het in orde te krijgen. Heb je dat nu al geweten!? Ik had nochtans direct een document opgesteld ter correctie. Gelukkig kon deze patiënt er financieel wel tegen. Maar als je dan geen buffer hebt zit je wel in de problemen.
Ik heb ook een patiënte gehad, die jarenlang als maatschappelijk assistente heeft
gewerkt voor een mutualiteit. Zij zei op een bepaald moment: “Ik doe mijn werk
niet meer graag. Vroeger stonden wij ten dienste van de mensen, nu zijn dat ‘cliënten’
geworden, en we moeten ze zoveel mogelijk wegduwen.”
En dat is jaren geleden, en dat is nog altijd bezig.
En dat is ook wat ik eigenlijk het meest ervaar als gemis, als verandering in de slechte zin, het verdwijnen van de publieke dienstverlening.