De naam is Lena Ivanova. Ze is eenvrouw die meer heeft meegemaakt dan de meesten zich kunnen voorstellen, maar wiens verhaal vooral klinkt als een onvermoeibare lofzang op de menselijke veerkracht en de onverwachte vriendelijkheid van vreemdelingen. Uit de schaduw van de oorlog in Tsjernihiv, Oekraïne, heeft zij met haar gezin een nieuw bestaan opgebouwd in België, een reis die even onzeker als hartverwarmend was. Vóór de oorlog was hun leven een symfonie van muziek en dromen. Lena, een singer-songwriter en zanglerares, en haar man Victor, een begaafd bouwer van snaarinstrumenten, waren de harten van een rockband die al meer dan vijftien jaar bestond. Hun dagen waren gevuld met muziek, vrienden en de vreugde van het opvoeden van hun drie kinderen. Dat alles veranderde abrupt op de dag dat de Russische soldaten arriveerden. Twaalf dagen lang zaten ze ondergedoken in een kelder, omringd door vrienden, kinderen, grootmoeders en zelfs huisdieren, terwijl buiten het geluid van de bommen angstaanjagend dichtbij kwam. Het was een onwerkelijke hel waarin ze elke dag baden om te overleven. Toen haar broers, die als soldaten hun stad verdedigden, haar belden met de dringende boodschap om de kinderen te redden, besefte Lena dat er geen tijd meer te verliezen was. Met een gehavende auto, waarvan de voorruit met plakband bijeen werd gehouden en de verwarming het niet meer deed in de strenge winterkou, begonnen ze aan de onmogelijke tocht, met het woord ‘kinderen’ in gele letters op de wagen gekleefd.
De aankomst in België, na een uitputtende en gevaarlijke vlucht, voelde als een onverwachte, warme omhelzing. Na dagen van angst en onzekerheid vonden Lena, haar man Victor en hun drie kinderen onderdak bij een Belgisch gastgezin in Pepingen. De verrassing was groot toen ze binnenkwamen: aan de muur hing een grote foto van hun huwelijk, omlijst door de blauw-gele kleuren van de Oekraïense vlag. Het was een gebaar dat sprak zonder woorden, een diepgaand welkom dat een onuitwisbare indruk achterliet en hen het gevoel gaf even thuis te zijn. De eerste indrukken van het land waren dan ook van verwondering: brede, rustige wegen en grote, mooie huizen stonden in schril contrast met de ruïnes die ze achterlieten. Lena moest wennen aan de Belgische gewoonten, van de lokale voorliefde voor bier en de ongewone tractorraces, tot de ingewikkelde bureaucratie. Waar thuis de deur altijd openstond en gasten spontaan konden binnenlopen, bleek in België alles op afspraak te moeten, van een bezoek aan de dokter tot een afspraak bij de bank. Toch voelde ze overal de oprechte vriendelijkheid van de mensen, van de geduldige leerkrachten van haar kinderen tot een verkoopster die haar bereidheid toonde om zelfs Chinees te leren om te helpen.
Maar het leven in België bracht ook grote uitdagingen. De zoektocht naar een permanente thuis was een ware beproeving. Na een jaar bij het gastgezin moesten ze op zoek naar een eigen plek, wat leidde tot een frustrerende reeks afwijzingen. Als groot gezin op leefloon werden ze keer op keer afgewezen door huiseigenaars, die hen een ’te groot risico’ vonden. Deze pijnlijke confrontatie met de harde realiteit van uitsluiting legde de vinger op de zere plek van de maatschappij. Uiteindelijk vonden ze een noodwoning in Zottegem, waar ze opnieuw de warme omhelzing van een weldoener ervoeren: een Belgische vrouw met Oekraïense roots die hen onderdak bood in haar appartement. Ook voor Victor kwam er een sprankje hoop. Hoewel hij zijn atelier en instrumenten in Oekraïne heeft moeten achterlaten, kreeg hij via een steunprogramma een baan in een fietsenherstelplaats in Zottegem. Het is een stap dichter bij zijn droom om zijn ‘gouden handen’ weer in te zetten voor het bouwen van instrumenten, een vak waarin hij in Oekraïne een grote naam was. Hij heeft zelfs een revolutionaire, draagbare versterker van gerecycleerd materiaal uitgevonden, die hij met trots gebruikt tijdens optredens met zijn vrouw.
Muziek bleek al snel Lena’s reddingsboei, een anker in een zee van onzekerheid. Het zingen en het schrijven van liedjes hield de donkere gedachten op afstand en gaf haar leven weer kleur. Het lot bracht haar in contact met de Belgische schrijver Alain Vanclooster, die al snel uitgroeide tot een onmisbare vriend en artistieke partner. Hij vertaalt haar teksten, en zij zet zijn gedichten op muziek. De kracht van hun vriendschap en hun artistieke samenwerking laat zien hoe kunst en menselijkheid alle grenzen overstijgen. Ze treden steeds vaker samen op, zoals onlangs nog in ’t Uilekot in Herzele, een optreden kaderend in het project " Veel begint bij Luisteren"
Alain hielp haar en Victor bovendien bij het verkrijgen van een vergunning als straatartiesten en schreef een boek, ‘De Vlucht van de Ooievaars’, waarin hij de verhalen van verschillende Oekraïense vluchtelingen vastlegde. Voor Lena is dit boek meer dan een bundel interviews; het is een deel van haar eigen geschiedenis, een tastbaar bewijs van hun vriendschap en de onvergetelijke reis die ze hebben afgelegd.
Het gemis van thuis blijft, van haar moeder die ze al drie jaar niet heeft gezien, en van de rockband die voorgoed is uiteengevallen. “De kans dat we ooit weer gaan samenspelen is bijzonder klein, zo goed als onbestaande,” verzucht ze. Toch omarmt ze de nieuwe tradities, zoals Sinterklaas, en koestert ze de Oekraïense gewoontes die ze hier in België voortzet. Haar boodschap aan de Belgische bevolking is simpel en diepgaand: “Dank, dank, duizendmaal dank.” Maar er klinkt ook een subtiele, scherpe noot in haar woorden. Door de ervaringen van uitsluiting bij de zoektocht naar een woning en de constante onzekerheid herinnert haar verhaal ons aan een samenleving die de deuren sluit voor wie van ver komt. De warmte en de steun van talloze Belgen, van het gastgezin in Pepingen tot de buurman in Zottegem, bewijzen dat menselijkheid en empathie veel sterker zijn dan welke politieke slogans dan ook. Het verhaal van Lena Ivanova is een lofzang op de menselijkheid, en een krachtige herinnering dat in de schaduw van oorlog, hoop en vriendschap altijd een weg vinden.